Hafızayı siliyor! Gençler büyük tehlike altında
Sosyal medyada son günlerde, bar ve kafelerde içeceklere uyuşturucu madde karıştırıldığına dair paylaşımlar artış gösteriyor. İddialara göre, renksiz, kokusuz ve tatsız olan GHB (Gamma Hidroksibütirat) adlı kimyasal, içeceklerin içinde fark edilmeden çözülüyor.
Hiçbir şey hatırlamıyorlar
Bazı mağdurlar, yalnızca mekana gittiklerini hatırladıklarını, sonrasında yaşananlara dair hiçbir anılarının kalmadığını anlatıyor. Madde, alındıktan kısa süre sonra refleksleri yavaşlatıyor, bilinç bulanıklığı ve ani bayılma yaratıyor.
Uzmanlara göre, GHB, merkezi sinir sistemini baskılayarak kısa sürede bilinç kaybı, hafıza silinmesi ve kontrolsüz davranışlara yol açıyor. En tehlikeli özelliği ise, vücuttan çok hızlı atılması. Kan ve idrar testlerinde yalnızca ilk 6-12 saat içinde saptanabiliyor; bu süreden sonra tamamen kaybolduğu için tespit edilmesi neredeyse imkânsız hale geliyor.
‘Parti ilacı’
GHB ilk olarak 1960’larda anestezik olarak geliştirilmiş, ancak ciddi yan etkileri nedeniyle bu amaçla kullanımı bırakılmış. Daha sonraki yıllarda uyku bozuklukları (narkolepsi) ve bağımlılık tedavilerinde sınırlı tıbbi kullanım alanı bulmuş. 1990’lı yıllardan itibaren özellikle gençler arasında “parti ilacı” olarak kullanılmaya başlanmış, Avrupa ve Amerika’da yaygınlaşmış.
‘Birçok ülkede yasak’
GHB genellikle şişe içinde bulunan, renksiz ve kokusuz bir sıvı halinde bulunuyor, içeceğe çok kolay karışıyor ve fark edilmesi zor. Vücutta çok hızlı metabolize oluyor bu nedenle kan ve idrar testlerinde genellikle yalnızca ilk birkaç saat içinde saptanabiliyor, 6-8 saate kadar tespit edilebiliyor sonra tespit edilmiyor. Yurt dışındabirçok ülkede kullanımı yasaklandı.
Malatya’da yakalanmıştı
Malatya Valisi Seddar Yavuz, nisan ayında yapılan operasyonlarda ‘parti uyuşturucusu’ olarak bilinen GHB’yi ilk kez ele geçirdiklerini açıklamıştı. Söz konusu maddenin İstanbul’da da görüldüğü yönünde paylaşımlar yapılıyor.
Prof. Dr. Güner Sönmez
‘Bu vakalar gerçek’
Prof. Dr. Güner Sönmez, İstanbul’da görev yapan bir arkadaşının, yakın zamanda üç benzer vakayla karşılaştığını kendisine ilettiğini belirterek bu olayların efsane değil, tamamen gerçek olduğunu söyledi. Güner, “Genç kadınlar bara ya da kafeye gidiyor, bazen alkol değil çay veya su içiyorlar. İçtikten kısa süre sonra sersemliyor, refleksleri yavaşlıyor ve bilincini kaybediyorlar. Gözlerini açtıklarında kendilerini bir otel odasında buluyorlar” dedi.
Sönmez, GHB’nin rahatlatıcı ve bayıltıcı etkisiyle bilinci kapattığını, üstelik vücuttan kısa sürede atıldığı için tahlillerde saptanmasının son derece zor olduğunu belirterek, “Hastaneye geç gidilirse madde tahlilde çıkmıyor. Kan ve idrarda sadece ilk 6-12 saat içinde saptanabiliyor” bilgisini verdi.
‘Gençler için tehlike’
Sönmez, yaşanan olayların bazı durumlarda bireysel değil, organize şekilde planlanmış olabileceğini belirterek, “Bir erkek ya da iki kişi, baygın haldeki kızı kucaklayıp otele götürüyor. Normal şartlarda oteller kimlik ister, böyle birini kabul etmez. Ama bazı otellerde ya da çalışanlar da bu işin içinde olanlar olabilir. Bu durumlar organize şekilde yürütülüyor olabilir” ifadelerini kullandı.
‘Avrupa’da şahit olduk’
Prof. Dr. Sönmez, benzer olayların Avrupa’da yaygın olduğunu belirterek şöyle devam etti: “Avrupa’da bu tür vakaların çok daha yaygın olduğu biliniyor. Orada bu madde genellikle parti ilacı adı altında kullanılıyor. Almanya’da bizzat şahit olduk, bir hekim arkadaşımla bir barda oturuyorduk, yan masada bir kadın içkisini içtikten kısa süre sonra bayıldı. Biz fark edip hastaneye götürdük ve bu maddeyi kullandığı tespit edildi.”
‘Bilinç kapatıyor’
Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Medikal Direktörü Prof. Dr. Kültegin Ögel de, GHB’nin genellikle tek başına değil, başka maddelerle birlikte kullanıldığını ifade ederken “GHB çoğu zaman tek başına alınmaz, genellikle alkol ya da farklı bir uyuşturucu maddeyle birlikte kullanılır. Bu durumda etkisi katlanarak artar. Başlangıçta düşük doz alındığında sadece rahatlama hissi verir gibi görünür, ancak doz çok kolay kaçar. Çok küçük bir fark bile bilinci tamamen kapatabiliyor. Kişi o gece ne olduğunu hatırlamıyor.”
‘Ölümcül olabilir’
Prof. Dr. Ögel, GHB’nin merkezi sinir sistemini doğrudan etkileyen bir madde olduğunu belirterek, hafıza kaybı ve bilinç bulanıklığının temel nedenini de şöyle anlattı: “Orta doz bile beynin kayıt mekanizmasını devre dışı bırakıyor. Beyin belli bir noktadan sonra adeta kendini kapatıyor. Bu yüzden kişi yaşadıklarını hiç hatırlamıyor, farkında olmuyor. Daha yüksek dozlarda ise durum komaya kadar ilerleyebiliyor. Hatta farklı alkol ve başka deprasanla alındığında ölümcül olabilir.
‘Tecavüz ilacı’
Bu madde, kötüye kullanıldığında ‘tecavüz ilacı’ olarak anılan maddelerden biri. Çünkü bilinç tamamen kapanıyor ve kişi kontrolünü kaybediyor. Etkisi geçici gibi görünse de beyinde uzun süreli izler bırakabiliyor. Dikkat dağınıklığı, uyku bozukluğu ve depresyon gibi sonuçlar haftalarca sürebiliyor.”…
