CNN Türk ekranlarında yayınlanan Tarafsız Bölge'ye konuk olan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ABD-İsrail ve İran arasında yaşanan savaş sonrası dünyada büyük bir arz şoku yaşandığına dikkat çekerek, "Savaş sadece enerjiyi değil, bölgedeki üretimi de vurdu" dedi.
"SAVAŞ BÜYÜK BİR ARZ ŞOK OLUŞTURDU"
Bakan Şimşek'in açıklamaları şöyle:
Arz şoku var. Ham petrol ve doğalgaz sevkiyatını etkileyen bir şok değil. Hürmüz Boğazı'nın çevresinde ciddi petro kimya üretimi var. Gübre üretiminin 3'te 1'inden fazlası orada. Gübreden çip üretimine kadar aklınıza gelen birçok ham madde ya orada işleniyor ya da ham madde orada. Endişeyle izlemek zorundasınız.
Dünyanın her yerindeki fiyatlamayı etkiliyor. Mesela giyimde artış görüyorsunuz. Giyimdeki polyester petro kimya ürünü. Birinci etkiler var. Petrol fiyatları birincil etkiler. Bir de ikinci etkiler var. Bu şok dünyada çok boyutlu bir şok. Küresel büyümeyi etkiliyor. Enflasyon yükseliyor. Enflasyonun yükselmesi küresel faizleri etkiliyor. Bu büyümeyi etkiliyor. Bizim gibi petrol, petro kimya ürünlerini dışardan temin eden ülkelerin dış dengesini bozuyor. Bu nedenlerle çok yönlü bir şok. Ticaretimiz etkileniyor. Bu bölge bizim ihracat yaptığımız bir bölge. Dolaylı etkiler çok boyutlu.
Dünya karmaşıktır. Doğru çizgilerle gitmez. Ekonomistler ve politika üreticileri genelde model yaparlar. Ve bu modeller varsayımlara dayanır. Bu yılın başına giderseniz petrol fiyatları 60-65 dolara aralığındaydı. Geçen sene OVP'yi yaptığımızda 65 dolar civarı varil başına petrol fiyatı bekleniyordu. Ancak şokları programda görüp öngörmemiz imkansız. Ben bahane peşinde değilim. Biz 2025'^te de çoklu şok yaşadık. Kolay bir yıl değildi. Mart ayında İBB davasıyla daha sonra ABD Başkanı Trump'ın ticaret savaşları, Haziran'da İsrail-İran arasındaki 12 günlük savaş oldu. Bunların dışında zirai don ve ciddi bir kuraklık yaşadık. Ama enflasyon hedeflerini tutturamadığımızda bunlara sığınamam. Öngörü üretmek bu şartlarda kolay değil. Şunu anlatmaya çalışıyorum: Savaşın etkisi önemli. Savaş yönetilebilir bir şok ve büyük bir şok ama yönetiyoruz.
TÜRKİYE BU SÜRECİ NASIL YÖNETİYOR?
OVP biliyorsunuz 3 yıllık ama her sene güncelleniyor. 2023'e tekrar döndüreceğim siziz. Büyük bir deprem oldu. Türkiye'nin çok büyük bir kaynak ihtiyacı oluştu ve bu kaynağı yerel kaynaklardan elde etmezseniz enflasyonun 3 haneye çıkma riski vardı. Önemli bir seçim yaşandı, büyük bir deprem oldu, EYT var. O dönemde bir Kur Korumalı Mevduat gerçeğimiz var.
