FERİT ZENGİN/NESLİHAN KESKİN - Beyaz et sektörünün zirvesindeki 13 şirkete dün İstanbul merkezli 8 ilde operasyon düzenlenerek aralarında şirket sahibi ve yöneticilerinin de bulunduğu gözaltı kararları verildi. Hakkında gözaltı kararı olan 32 kişiden 28’i gözaltına alındı. “Fiyat oluşum süreçlerine etki edebilecek nitelikte birlikte hareket etme, arz, satış ve fiyatlama politikalarını tüketici aleyhine sonuçlanabilecek faaliyetlerde bulunma ve serbest piyasa düzeninde örgütlü şekilde hareket ederek adil rekabet ortamının bozulmasına neden olma” suçlamaları yöneltilen 13 şirkete tedarik zincirinin kesintiye uğramaması ve ticari faaliyetlerin hukuka uygun, şeffaf ve denetlenebilir şekilde sürdürülebilmesi için denetim kayyımı atandı.
‘MÜSAMAHA GÖSTERİLMEYECEK’
Operasyonların temel dayanağı vatandaşların ilettiği şikayetler olarak dikkat çekerken; bu kapsamda İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan ihbarlar, Rekabet Kurulu ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan raporlar da etkili oldu. Düzenlenen operasyona ilişkin açıklama yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, “Hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde; vatandaşlarımızın ekonomik haklarını zedeleyen, piyasa düzenini bozmaya teşebbüs eden ve haksız kazanç sağlamaya yönelik hiçbir usulsüzlüğe müsamaha gösterilmeyecektir” dedi.
Bakan Gürlek, haksız fiyat artışı ve tüketici mağduriyetlerine dikkat çektiği duyurusunda, “Vatandaşlarımızın temel gıda ürünlerine adil, güvenli ve makul koşullarda ulaşabilmesi ile tüketici haklarının korunması, en hassas olduğumuz konuların başında gelmektedir. Adalet, İçişleri, Ticaret ile Hazine ve Maliye Bakanlıklarımız bu hedef doğrultusunda koordinasyon ve eşgüdüm içinde hareket etmektedir. Beyaz et sektöründe piyasa işleyişini bozarak haksız fiyat artışlarına ve tüketici mağduriyetine yol açtığı değerlendirilen eylemlere yönelik, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız koordinesinde 8 ilde eş zamanlı adli operasyon gerçekleştirilmiştir. Milletimizin temel gıda tedarik zincirinin kesintiye uğramaması ve ticari faaliyetlerin hukuka uygun, şeffaf ve denetlenebilir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla soruşturma kapsamındaki 13 şirkete denetim kayyımı atanmıştır” ifadelerine yer verdi.
DENETİM İÇERİDEN SÜRECEK
Rekabet Kurulu ile Ticaret Bakanlığı uzmanlarınca hazırlanan raporlarla da desteklenen operasyon kapsamında, soruşturma dosyasında şüpheli olarak yer alan 32 şirket yönetici ve yetkilisi hakkında yakalama, gözaltı, arama ve el koyma işlemleri uygulandı. 28 şirket yetkili ve yöneticisinin gözaltına alınıp 4’ünün firari olarak arandığı soruşturmada, ‘denetim kayyımlığı’ tedbiri ise; eylemlerin niteliği, sektörün temel gıda tedariki bakımından taşıdığı önem ve şirket faaliyetlerinin hukuka uygun şekilde denetlenebilir olarak sürdürülmesi amacıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 133. maddesi uyarınca uygulandı.
OPERASYON YAPILAN FİRMALAR
Şenpiliç,Oorvital,As Ofis Damızlık Yumurta,Bakpiliç, Banvit,Bupiliç,Akpiliç,Erpiliç,Hastavuk,Keskinoğlu, Abalıoğlu Lezita,Ay-Pi Tavukçuluk,Gedik.
KİMLER GÖZALTINDA?
Edinilen bilgiye göre, Banvit CEO’su Tolga Gündüz, Banvit Muhasebe Müdürü Emre Karabatak, Banvit Finans Yöneticisi Levent Aytimur, Akpiliç Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fahrettin Aksoy, Bakpiliç Şirket Ortağı Bahattin Bak, Aspiliç Yönetim Kurulu Başkanı Arif Yakup Kaplan, Gedik Pazarlama Müdürü Nihat Özbey, Keskinoğlu Yönetim Kurulu Üyesi Özer Matlı, Şenpiliç Finansman Yöneticisi Zeynep Çiçek, Orvital Yönetim Kurulu Başkanı Batuhan Tiryakioğlu, Lezita Yönetim Kurulu Üyesi Ergun Abalıoğlu, Lezita Genel Müdür Yardımcısı Muammer Harmanco.
DENETİM KAYYIMI
Devam eden bir adli soruşturma sürecinde şirket yönetimini tamamen devralmak yerine, mevcut yönetimin aldığı kararları, ticari faaliyetleri ve finansal işlemleri hukuka uygunluk açısından adım adım incelemekle görevlendirilen mahkeme atamalı resmi bir denetçidir. Bu atamanın tüketici lehine en büyük faydası, soruşturma altındaki şirketlerin üretim ve tedarik süreçlerinin sekteye uğramasını engelleyerek piyasada ürün kıtlığı yaşanmasının önüne geçmesi olarak kabul ediliyor.
TEMELİ 2023 YILINA DAYANIYOR
Kanatlı eti özelinde tavuk sektörüne yönelikciddi çalışmaların temeli 2023 yılına dayanıyor.2022 yılı sonunda 2023 yılı sonuna kadar 16 üretici firmaya Ticaret Bakanlığımüfettişlerince denetimler gerçekleştirilmişti.8 firma hakkında idari para cezaları verilmişti.
İlk büyük yaptırım ise bu faaliyetlerin devamında soruşturmalarla 2024 yılında gerçekleşti. 10firma hakkında soruşturma yürütüldü. Soruşturma sürerken; 4 firma uzlaşma başvurusunda bulundu. Bu 4 üreticiye toplamda 1.2 milyar TL para cezası uygulandı. Diğer şirketlerin soruşturması ve yaptırımlar arttı.
2025 yılında iseRekabet Kurulu, beyaz et sektörüne yönelik yürüttüğü soruşturma kapsamında 13 şirkete, 3 milyar 700 milyon lira ceza kesilmesini kararlaştırdı. Bazı firmalar uzlaşma yoluna gitti.
MARKETLERE SIKI DENETİM
Farklı tüketim malları, gıda ve temizlik ürünleri gibi kapsamlarda zincir marketler ve tedarikçileri de son yıllarda sıkı denetim altında. Bu kapsamda 2022 yılından bu yana çeşitli soruşturmalar yürütülüyor.
2023 yılından itibaren İhracı Kayda Bağlı Mallar Listesi’ne alınankümes hayvancılığı ürünleri için 2024 ve 2026’da ihracat kısıtlamaları da uygulandı.
TÜRKİYE’DE BEYAZ ET SEKTÖRÜ
■ Türkiye, dünyada tavuk üretiminde ilk 10 ülke arasında yıllara göre 7-8’inci sıralarda.
■ Tavuk eti ihracatında ise 5’inci sırada bulunuyor.
■ Yıllık tavuk eti üretimi 2.5milyon tonun üzerinde.
■ Yıllık toplam üretimin yıllara göre yüzde 20-25’ine yakını ihraç ediliyor.
■ Toplam ihracatın yarısına yakını Irak’a yapılıyor.
■ Et tavuğu sayısı 250 milyonun üzerinde bulunuyor.
■ Kişi başı tüketim 2020’de 19.9 kilo iken, kısa sürede 21.7 kiloya, yakın dönemde ise 24kiloya çıktığı tahmin ediliyor.
■ Türkiye’nin aylık tavuk eti ihracatının 40 bin ton olarak biliniyor.
