90 Yıllık Bir Kültür Mucizesi: Bergama Kermesi ve Zamana Meydan Okuyan Bir Miras
Tahsin Tuna
Bazı şehirler vardır; tarihiyle yaşar. Bazı şehirler vardır; kültürüyle anılır. Bir de Bergama gibi şehirler vardır ki, tarihiyle, kültürüyle, insanıyla ve gelenekleriyle adeta yaşayan bir medeniyetin temsilcisidir.
2026 yılı, Bergama için sıradan bir yıl değildir. Bu yıl, Türkiye'nin ilk yerel festivali olma unvanını taşıyan Uluslararası Bergama Kermesi'nin 90. yılıdır. Dile kolay; tam doksan yıl...
Bugün Türkiye'de ve dünyada sayısız festival düzenleniyor. Ancak bunların çok azı nesiller boyunca yaşayabiliyor. Daha da azı savaşlara, ekonomik krizlere, siyasi değişimlere ve toplumsal dönüşümlere rağmen kesintisiz olarak yoluna devam edebiliyor. İşte Bergama Kermesi, tam da bu nedenle yalnızca bir festival değil; yaşayan bir kültür anıtıdır.
Her Şey Atatürk'ün Bergama Ziyaretiyle Başladı
Takvimler 13 Nisan 1934'ü gösterdiğinde, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk Bergama'yı ziyaret etti. Kentin sahip olduğu olağanüstü tarihi mirası gören Atatürk, Bergama'nın yalnızca Türkiye'ye değil, bütün dünyaya tanıtılması gerektiğini ifade etti.
Bu ziyaret sırasında ortaya çıkan fikir, birkaç yıl içinde büyük bir kültür hareketine dönüştü. Dönemin İzmir Valisi Fazlı Güleç, Bergama'nın efsanevi tarihçisi Osman Bayatlı ve Bergama'nın aydınları bu fikri sahiplenerek çalışmalara başladı. Sonunda 22 Mayıs 1937 tarihinde ilk Bergama Kermesi düzenlendi.
O gün başlayan yolculuk, bugün 90 yıllık bir kültür destanına dönüşmüş durumda.
Dünyadaki Nice Festivalinden Sonra Gelen Büyük Kültür Hamlesi
Araştırmalar, Bergama Kermesi'nin dünyanın en eski yerel festivalleri arasında yer aldığını göstermektedir. Uzun yıllardır kamuoyunda kabul gören değerlendirmelere göre Bergama Kermesi, Fransa'nın Nice kentindeki ünlü festivalden sonra dünyanın ikinci yerel festivali olarak anılmaktadır.
Ancak Bergama Kermesi'ni özel yapan yalnızca yaşı değildir.
Onu farklı kılan şey, bir şehrin bütün kimliğini temsil etmesidir.
Akropol'ün gölgesinde tiyatrolar sahnelenmiş, Asklepion'un taşlarında sanat yankılanmış, Kozak Yaylası'nın çam kokusu festival coşkusuna karışmış, zeybekler, efeler, halk oyunları ekipleri ve sanatçılar Bergama'nın kültürel hafızasını geleceğe taşımıştır.
Hiç Ara Vermeden 90 Yıl
Belki de Bergama Kermesi'nin en büyük başarısı budur.
İkinci Dünya Savaşı'nın karanlık yılları yaşandı.
Türkiye ekonomik krizlerden geçti.
Siyasi değişimler yaşandı.
Toplumsal dönüşümler oldu.
Dünya değişti.
Teknoloji değişti.
Nesiller değişti.
Ama Bergama Kermesi değişmedi.
1937 yılında yakılan kültür meşalesi hiçbir zaman sönmedi. Festival, kuruluşundan bugüne kadar kesintisiz şekilde kutlanarak Türkiye'nin en uzun soluklu kültür organizasyonlarından biri olmayı başardı.
Bu durum yalnızca Bergama için değil, Türkiye'nin kültürel tarihi açısından da son derece önemli bir başarıdır.
Bergama'nın Düğünü, Bergamalının Bayramı
Kermes, yıllardır sadece konserlerden veya etkinliklerden ibaret olmadı.
Bergamalılar için bir buluşma noktası oldu.
Gurbette yaşayanların memlekete dönüş tarihi oldu.
Dostlukların yenilendiği günler oldu.
Çocukların heyecanla beklediği, gençlerin anılar biriktirdiği, büyüklerin geçmişi yad ettiği bir kültür şölenine dönüştü.
Bergama'da düğünler, nişanlar, tatil planları hatta aile buluşmaları bile yıllarca kermes takvimine göre yapıldı. Çünkü kermes, bu şehrin ortak hafızasıdır.
90. Yılda Yeni Bir Vizyon
Bugün Bergama Kermesi, yalnızca geçmişin mirası olarak değil, geleceğin kültür projesi olarak da değerlendirilmektedir.
Bu noktada Bergama Belediye Başkanı Prof. Dr. Tanju Çelik'in yaklaşımı dikkat çekmektedir.
Göreve geldiği günden itibaren Bergama'nın tarihsel ve kültürel değerlerini ön plana çıkaran çalışmalar yürüten Başkan Çelik, 90. yıl organizasyonunu yalnız…
